De WHO Europa regio dreigt de Millenniumdoelen voor het terugdringen van tuberculose niet te halen. Een versnelde opmars van tuberculose en resistente tbc-vormen in de landen van Oost-Europa en Centraal-Azië ligt hieraan ten grondslag. In deze regio sterven per uur 8 mensen aan deze infectieziekte. De oorzaak: men maakt geen of weinig gebruik van effectieve en mondiaal aanbevolen bestrijdingsmethoden. KNCV Tuberculosefonds roept de leiders van Oost- en West-Europa op om deze infectieziekte nu samen stevig aan te pakken.
In het oostelijk deel van Europa en de landen van de voormalige Sovjetunie (Gemenebest van Onafhankelijke Staten, GOS) grijpt tuberculose zorgwekkend om zich heen. In 2005 stierven er 66.000 mensen aan tuberculose en werden er 445.000 nieuwe mensen ziek. Dringt men deze epidemie niet terug dan realiseert Europa de Millenniumdoelen voor tuberculose niet. Het doel is, de helft minder tbc-doden en patiënten in 2015 ten opzichte van 1990. Op 22 oktober bespreken in Berlijn de Ministers van Volksgezondheid van bijna alle 53 Europese landen (Oost en West), onder auspiciën van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de situatie en een gezamenlijk actieplan. Doel: een halt toeroepen aan deze stille epidemie die een enorm risico in zich herbergt voor de volksgezondheid in alle Europese landen.
“Het allerbelangrijkste van deze top is dat de bewindspersonen elkaar ook aanspreken op tbc. Immers, als één land de zaak niet op orde krijgt - en er zijn 18 landen waar het echt slecht gaat - dan hebben álle buurlanden er ook last van. Duitsland voelt dat nóg sterker, dan bijvoorbeeld Nederland. Duitsland, de gastheer van deze bijeenkomst, is immers dichtbij deze tbc-brandhaarden gesitueerd.” aldus Martien Borgdorff, Directeur van KNCV Tuberculosefonds.
Vooral de verspreiding van medicijnresistente tuberculose in Europa is alarmerend. De regio telt jaarlijks 70.000 mensen met moeilijk behandelbare multiresistente tuberculose, waarvan 80 procent in Oost-Europa. Inmiddels is in Oost Europa ook de nagenoeg onbehandelbare extensief-resistente tbc (XDR-tbc) in opmars. Er zijn daar 11.000 patiënten met XDR-tbc. Europa kent mede daardoor een percentage niet geslaagde tbc-behandelingen van 25 procent. Daarnaast signaleert KNCV Tuberculosefonds de opmars van een dubbele epidemie van tuberculose en hiv/aids in sommige Oost-Europese landen; beide ziekten verergeren elkaar.
De uitbreiding van de EU en globalisering van de wereldeconomie versterken het risico van een grensoverschrijdende tbc-epidemie: zowel door arbeidsmigratie uit landen met hoge ziektelast als door het groeiend aantal reizen van zakenlieden, studenten en vakantiegangers. In West-Europa is de tbc-situatie relatief stabiel. Echter in sommige grote West-Europese steden is sprake van een groeiend aantal ziektegevallen. Specifieke maatregelen zijn nodig om risicogroepen als daklozen, drugsverslaafden, illegalen en gevangenen te kunnen bereiken.
Martien Borgdorff: “je moet het in die landen zelf aanpakken. Kijk, je kunt híér wel een beetje dweilen, maar zo lang de kraan dáár openstaat… nee, dat is gewoon niet zinvol. Als je dit nu echt kosteneffectief wilt aanpakken, dan dien je te zorgen dat in die landen zelf de tbc-bestrijding goed op orde komt. Bovendien is het een zaak van lange adem.”
Deze infectieziekte valt meestal goed te behandelen met antibiotica. Door samenwerking en de inzet van beproefde en effectieve bestrijdingsmethodes kan een tbc-epidemie nagenoeg worden ingedamd. Nederland is daar een goed voorbeeld van: hier is al decennialang sprake van een gestage daling van het aantal nieuwe patiënten.
Nederland heeft internationaal erkende expertise op het gebied van tbc-bestrijding. Mede vanuit KNCV Tuberculosefonds in Den Haag is eind vorige eeuw de moderne mondiale bestrijdingsstrategie ontwikkeld. In 2000 was Nederland instrumenteel in het bereiken van de wereldwijde politieke doorbraak van de internationale tbc-bestrijding door de 22 landen met de hoogste ziektelast ter wereld (high-burden landen) bijeen te roepen. Tussen 2000 en 2007 is daardoor met vereende krachten een enorme verbetering gerealiseerd.
In nauwe afstemming met de WHO en andere internationale partners versterkt KNCV Tuberculosefonds wereldwijd dagelijks de tbc-bestrijding in ongeveer veertig landen. Dit geschiedt door capaciteitsopbouw voor management van nationale bestrijdingprogramma’s, monitoring en evaluatie, advisering en training, beleidsvorming en onderzoek, en door zorg te dragen voor de juiste expertise, medicijnen en apparatuur voor een goede kwaliteit van tbc-bestrijding. KNCV Tuberculosefonds heeft specifieke ervaring in de tbc-bestrijding aan de bron en onder risicogroepen zoals bijvoorbeeld in gevangenissen. Dit geldt ook voor de bestrijding van tbc-hiv/aids, samen met hiv/aids-organisaties. In deze regio is KNCV Tuberculosefonds actief in Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Kazakhstan, Kirgizië, Moldavië, Nederland, Oekraïne, Oezbekistan, de Russische Federatie en Tadzjikistan.
Een gezamenlijke Europese aanpak van de verwaarloosde tbc-bestrijding in 'de eigen achtertuin' duldt geen uitstel meer. De achttien zwaarst getroffen Europese landen moeten hierin het voortouw nemen, maar KNCV Tuberculosefonds ziet voor de EU en de EU-lidstaten ook een belangrijke rol weggelegd. Zij kunnen ondersteuning bieden door meer middelen vrij te maken voor technische assistentie en door beter onderling samen te werken. KNCV Tuberculosefonds vraagt de Nederlandse regering zich hier sterk voor te maken op het Minsterieel Forum. Doen de gezamenlijke leiders in Berlijn komende week geen concrete toezeggingen, dan betalen straks miljoenen Europese burgers een extreem hoge prijs voor hun eigen volksgezondheid.
Lees het interview met Martien Borgdorff
Meer informatie over het Ministerieel Forum van 22 oktober 2007